Karaciğer Nakli ile İlgili Temel Bilgiler

Karaciğer nakli (KT) akut karaciğer yetmezliğinde, geri dönüşümsüz karaciğer hasarı gelişmiş son dönem karaciğer yetmezliklerinde ve karaciğerin bazı kanserlerinde tek kesin tedavi seçeneğidir. 

İlk defa 1963 yılında Starzl tarafından kadavra vericiden gerçekleştirilen karaciğer nakli daha sonraki yıllarda hızla tüm dünyada uygulanmaya başlamış olup, canlı vericili karaciğer nakli 1989 yılında ilk kez erişkinden çocuk hastaya yapılmıştır. 1993 yılında yapılan erişkinden erişkine sol lob karaciğer naklini, 1996 yılında başlanan sağ lob karaciğer nakli izlemiştir. Son dönem karaciğer yetmezlikli hastaların tedavisinde kadavra vericiden başlanılan karaciğer nakli, cerrahi teknik, postoperatif bakım ve immunsupresif ilaç alanında kaydedilen ilerlemerle birlikte birçok ülkede başarı ile gerçekleştirilebilen bir operasyon olmuştur.

Ülkemizin de içinde bulunduğu ve organ bağışının az olduğu ülkelerde tercih edilen canlı vericiden karaciğer nakli ise hızla tıptaki yerini almıştır. Türkiye olarak Kore’den sonra dünyada 2.sırada en çok canlı vericiden nakil yapan ülke durumundayız.

Karaciğer nakli gerektiğinde iki yol vardır:

1.Kadavradan Karaciğer Nakli: 

Trafik kazası, beyin kanaması, beyin tümörü veya kalp krizi sonrası beyin ölümü gelişen kişilerin ailelerin organlarını bağışlaması sonrası gerçekleşebilir.  Yapılan incelemeler organ veya hastanın herhangi bir bulaşıcı hastalık, kanser veya karaciğer hastalığına sahip olmadığını göstermelidir. Uygun şartlarda çıkarılan ve özel koruma sıvılarında korunan karaciğerin ölen kişiden alındıktan sonra en geç 24 saat içinde takılması gerekmektedir. Maalesef ülkemizde kadavradan organ bağışı son derece az olduğu için uzun bekleme listeleri vardır.

Kadavra organ bekleme listesinde iseniz size 24 saat ulaşabilecek telefonunuzu (tercihen cep telefonu) yanınızdan ayırmamalısınız. Ayrıca ameliyat için gerekli kan vereceklerin listesi de sürekli yanınızda olmalıdır.

 

2.Canlı Akraba Vericili Karaciğer Nakli: 

Karaciğerinin bir kısmının alınmasında sağlık ve hukuki açıdan mahsur olmayan canlı vericilerden yapılan nakil şeklidir. Bu işlemin gerçekleştirilebilmesi için alıcı ve verici arasında 4. dereceye kadar kan ve hısım akrabalığı olması gerekir. Akrabalığın olmadığı ancak uzun süreli tanışıklık ve dostluk hallerinde durumun değerlendirilebilmesi için Sağlık Müdürlükleri bünyesinde yapılandırılan etik kurulların onayının alınması zorunludur. Gönüllü kişide yapılan tüm testler kişinin karaciğerinin parçasını vermesinde bir sakınca olmadığını göstermesi gerekir. Bu testler iki yöndedir:

İlk aşama: Verici adayının kan testleri alınır, organ bağışında bulunması için gerekli hiçbir ek hastalığının bulunmaması gerekir. Verici ile ilgili bilgiler sonraki bölümlerde daha geniş anlatılmıştır.

İkinci aşama: Karaciğere yönelik incelemeler. Bu  incelemeler içinde  karaciğerin BT ve MR ile değerlendirilmesi ve uygun damar ve safra yolları anatomosine sahip olup olmadığına karar verilmesi, alıcı ve verici için yeterli büyüklükte karaciğer bulunup bulunmadığının kontrolü ve karaciğerin yağlı olup olmadığı kontrol edilir. Küçük çocuk hastalar için genellikle vericinin karaciğerinin sol yan kısmını, erişkin hastalar için vericinin karaciğerinin sağ yarısını almak gerekir.

 

Karaciğer Nakli Hangi Hastalıklarda Yapılır?

  • Akut Karaciğer Yetersizliği
  • Kronik Nonkolestatik Karaciğer Hastalıkları
    • Kronik B hepatiti
    • Kronik C hepatiti
    • Otoimmun hepatit
    • Alkolik karaciğer hastalığı
  • Karaciğer Dışı Ağır Hastalığa Neden Olan ve Karaciğer Transplantasyonu ile Düzeltilebilen Metabolik Hastalıklar
    • Üre siklusu enzim defektleri
    • Dallı zincir aminoasit hastalıkları
    • Primer okzalüri
    • Familyal amiloidozis
  • Kolestatik Karaciğer Hastalıkları
    • Primer biliyer siroz
    • Primer sklerozan kolanjit
    • Biliyer atrezi
    • Alagille sendromu
    • Kistik fibrozis
    • Progresif familyal intrahepatik kolestaz
  • Primer karaciğer tümörleri
    • Hepatosellüler karsinom
    • Hepatoblastoma
    • Fibrolamellar hepatosellüler karsinom
    • Hemanjiyoendotelyoma
  • Karaciğer Sirozuna Neden Olan Metabolik Hastalıklar
    • Wilson hastalığı
    • Alfa1 antitripsin eksikliği
    • Tirozinemi
    • Herediter hemokromatozis
    • Nonalkolik steatohepatit
    • Glikojen depo hastalıkları
    • Primer okzalüri
  • Diğer
    • Budd-Chiari sendromu
    • Metastatik nöroendokrin tümörler
    • Polikistik karaciğer hastalığı
  • Retransplantasyon
Yayın Tarihi : 19/04/2019