Kemik İliği Nakli

Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Kemik İliği Nakli Merkezi, 2006 yılından bu yana çalışmalarını başarıyla sürdürmektedir. Merkez, uluslararası standartlardaki teknolojik altyapısı ve konusunda uzman deneyimli ekibiyle hizmet sunmaktadır. Tedavi hizmetlerine ek olarak, hastaların yaşam kalitelerinin

artırılması da amaçlanmaktadır. Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Kemik İliği Nakli Merkezi’nde, nakil dahil olmak üzere, hastaların ayaktan ve yatarak tedavileri ile ihtiyaç duyduğu tüm hizmetler bir arada sunulmaktadır. Hastaların tedavilerinin devam ettiği süreye ek olarak, yatış öncesinde ve taburculukları sonrasındaki yakın takipleri, hekimleri ve sosyal-psikolojik destek ekipleri tarafından sürdürülmektedir. Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Kemik İliği Nakli Merkezi, Avrupa Kan ve Kemik İliği Nakli Derneği (European Society for Blood and Marrow Transplantation / EBMT) üyesidir.

Gelişmiş Teknolojik Donanımlı Laboratuvarlar

Kemik İliği Nakli Merkezi bünyesindeki Aferez Ünitesi ve Kök Hücre Dondurma - İşleme Ünitesi’nde işlemler gelişmiş teknolojik cihazlarla gerçekleştirilmektedir. Akım Sitometri Laboratuvarı ve HLA Doku Grubu Laboratuvarı ile yüksek moleküler düzeyde HLA tiplendirilmesi yapılabilmektedir. Aynı zamanda Yeditepe Üniversitesi Genetik Tanı Merkezi ile işbirliği içerisinde çalışılmaktadır. Elde edilen veriler, hastanın doğru tanı almasından, tedaviyle ilgili yol haritası çizilmesine ve hastanın tedaviye vereceği yanıtın belirlenmesine kadar birçok noktada belirleyici olmaktadır.

Kemik İliği Nakli Merkezi Kök Hücre Dondurma ve Kök Hücre İşleme Ünitesi’nde otomatik dondurma ünitesi, karantina ve ana tank olmak üzere nitrojen tankları bulunmaktadır. Kök hücreler bu tanklarda 20 yıl boyunca, dokularında herhangi bir kayıp olmadan saklanabilmektedir.

Kemik İliği Nakli Polikliniği

Tedavi için merkeze gelen hastaların takipleri, kemik iliği nakli polikliniğinde gerçekleştirilmektedir.

Hastaların genel fiziki değerlendirmesi; tedavi kayıtları, görüntüleme ve patoloji raporları, laboratuvar sonuçları ışığında yapılmaktadır. Gerçekleştirilen değerlendirmeler sonrasında da nakil kararı verilmektedir. Polikliniğin, merkezin içinde konumlandırılmış olması, hastaların diğer hastalara temasını en aza indirgemekte ve zaman kaybı yaşanmamasını sağlamaktadır.

Yatan Hasta Bölümü

Nakil süreci başlayan hastaların tedavileri, uluslararası standartlara göre oluşturulmuş özel bölümde sürdürülmektedir. Enfeksiyon riskinden korunmak amacıyla, hasta odalarından koridorlara kadar tüm alanlarda hepa-filtre sistemi bulunmaktadır. Bu sayede havadaki partiküller de temizlenebilmektedir.

Yeditepe Üniversitesi Laboratuvarları’nda geliştirilen, patenti alınan ve dünyada bir ilk olan özel molekül sayesinde "sıfır hastane enfeksiyonu yayılımı" hedeflenmiştir. Her biri tek kişilik olan odalar, hastaların konforu düşünülerek tasarlanmıştır. Odalara gerekli dezenfeksiyon sağlandıktan sonra girilebilmektedir. Hastaların, tedavi süresince kendilerini rahat, güvende hissetmeleri için gerekli altyapıya sahip manzaralı odalarda, genel psikolojilerinin de desteklenmesi amaçlanmıştır. Özel tasarım yatakların her biri, ihtiyaç halinde acil müdahale ünitesine çevrilebilmektedir. Hastalar, nakil öncesi ve sonrasında olmak üzere, tedavilerinin tüm aşamalarında yakın takip altında tutulmaktadır. Taburculukları sonrasında da, sosyal destek ekipleri tarafından takipleri devam etmektedir

Hematopoietik Kök Hücre Nedir?

Hematopoietik kök hücre, kemik iliği, çevre kanı ve göbek kordon kanında bulunan, yaşam boyu kendi kendini yenileme ve farklı hücrelere dönüşebilme kapasitesine sahip hücrelerdir. Bu hücreler kırmızı kan hücrelerine (eritrosit), beyaz kan hücrelerine (lökosit) ve trombositlere dönüşebilen kan hücreleridir.

  • Kırmızı kan hücreleri (eritrosit) organlara oksijen taşır.
  • Beyaz kan hücreleri (lökosit) enfeksiyonla savaşmada görev alır.
  • Trombositler kanamanın kontrolünde görev alır.

Kemik İliği Nedir?

Kemik iliği, kan hücrelerinin oluşumunu sağlayan ve kemiklerin içinde saklı bulunan yumuşak, süngerimsi bir dokudur.

Kemik İliği Nakli Nedir?

Sağlıklı bir kemik iliği ve kan hücrelerinin varlığı, yaşam için şarttır. Bazı hastalıklar kemik iliğini etkileyerek fonksiyon görmesine engel olabilmektedir. Böyle durumlarda kemik iliği, çevre kanı ya da kordon kanı nakli doğru tedavi seçeneği olabilmektedir. Kemik iliği ve çevre kanı kaynaklı kök hücre nakilleri, genel olarak “hematopoietik kök hücre nakli” olarak tanımlanmaktadır. Bazı hastalıklar için tek tedavi seçeneği hematopoietik kök hücre naklidir. Hematopoietik nakille, sağlıksız kan üreten hücreler sağlıklı olanları ile değiştirilmektedir. Nakledilen bu hücreler de sağlıklı eritrosit, lökosit ve trombositleri üretmeye başlamaktadır.

Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Aferez Ünitesi, Sağlık Bakanlığı bünyesinde görev yapakta olan TÜRKÖK Biriminin İstanbul Aferez Merkezi olarak da faaliyet göstermektedir. Türkiye genelindeki nakil adayı hastaların gönüllü vericilerinin tetkik, muayene ve kök hücre toplama işlemlerini yaparak ilgili nakil merkezlerine ulaşımını sağlamaktadır.

Kemik İliği Nakli Merkezi ekibinde; sorumlu hekim, yardımcı sorumlu hekim, kat hekimi, dahiliye hekimi, nakil konusunda tecrübeli hemşireler, aferez ve kök hücre laboratuvarında görevli biyologlar, aferez hemşiresi ve vaka koordinatörlüğü görevini yürüten biyolog bulunmaktadır.

Kemik İliği Nakli Türleri Nelerdir?

Otolog Nakil Nedir?

Nakil için hastanın kendi kök hücreleri kullanılmaktadır. Lenfoma ve multiple miyelom tanılı hastalarda sıkça kullanılan tedavi seçeneğidir. Tedavinin hangi aşamasında hastadan kök hücre toplanacağı önemli bir noktayı oluşturmaktadır. Nakile bağlı mortalite (yaşam kaybı) oranının düşük (< 3%) olması en önemli avantajıdır. Hastanın kendisinden toplanan kök hücrelerin arasına hastalıklı kök hücrelerin de karışma olasılığı bulunduğundan, nakil sonrası hastalık tekrarlayabilmektedir. Graft versus tümör riskinin azaltılması için de nakil sonrası hastalara sağlamlaştırıcı ve/veya idame tedaviler uygulanabilmektedir.

Allojenik Nakil Nedir?

Tipik olarak lösemi, aplastik anemi ve miyelodisplastik sendromlar gibi kemik iliği bozuklukları olan hastaları tedavi etmek için kullanılmaktadır. Bu işlemde; öncelikle hastalıklı kemik iliği, hazırlama rejimi

adı verilen kemoterapi ve / veya radyoterapi ile ortadan kaldırılır. Daha sonra sağlıklı bir vericinin kemik iliği, çevre kanı veya göbek kordon kanından toplanan kök hücreleri ile değiştirilir.

Haploidentik Nakil Nedir?

Alıcı ve verici arasında kısmi HLA (insan lökosit antijen) uyumsuzluğu olan ve 1. Derece akrabadan (kardeş, çocuk ya da anne-baba) yapılan nakile “haploidentik nakil” veya “kısmi HLA uyumsuz’’ nakil denir. Verici adayı olabilmek için en az yüzde 50 uyum yeterlidir. Bu nakil tipi ile hemen her nakil

adayı hastanın potansiyel bir vericisi bulunabilmektedir.

Sinjenik Nakil Nedir?

Allojeneik nakil ile benzerdir. Buradaki fark, vericinin hastanın özdeş (tek yumurta) ikizi olmasıdır. Tek yumurta ikizleri aynı genlere sahip olduklarından, aynı HLA dizileri vardır. Nadir bir nakil tipidir. “graft versus host” ve “graft versus tümör” etkisi yoktur. Malign (kötü huylu) hastalıklardan çok, benign (iyi

huylu) hastalıkların tedavisinde tercih edilmektedir

Kemik İliği Nakli İle Hangi Hastalıklar Tedavi

Edilebilir?

Otolog nakil hastalıklar yapılabilen

Kanserler

  • Multiple Miyelom
  • Plazma Hücreli Lösemi
  • Hodgkin-dışı Lenfoma
  • Hodgkin Lenfoma
  • Akut Miyeloid Lösemi
  • Nöroblastoma
  • Germ Hücreli Tümörler
  • Over (Yumurtalık) Kanseri

Diğer Hastalıklar

  • Otoimmün Hastalıklar
  • Primer Amiloidoz

Allojenik hastalıklar yapılabilen

Kanserler

  • Akut Miyeloid Lösemi
  • Akut Lenfoblastik Lösemi
  • Kronik Miyeloid Lösemi
  • Miyeloproliferatif Hastalıklar
  • Hodgkin-dışı Lenfoma
  • Hodgkin Lenfoma
  • Multiple Miyelom
  • Plazma Hücreli Lösemi
  • Kronik Lenfositik Lösemi

Diğer Hastalıklar

  • Aplastik Anemi
  • Talasemi Majör
  • Orak Hücreli Anemi
  • Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri
  • Fanconi Anemisi
  • Ciddi Kombine İmmün Yetmezlik

Erişkin Kemik İliği Nakli Vaka Koordinatörü: Sinem Serin 0533 601 03 41 / 0216 578 53 72

Erişkin Hematoloji Koordinasyon Asistanı: Saadet Bozyıl 0216 578 54 68

Nöbetçi Hekim: 0216 578 53 97

Nöbetçi Hemşire: 0216 578 53 56

Kemik İliği Nakli Nasıl Yapılır?

Otolog nakilde hastalara, allojenik nakilde ise vericilere bazı ilaçlar (büyüme faktörleri gibi) verilir. Bu sayede kemik iliğinde bulunan kök hücreler çevre kana yönlendirilir. Takiben, çevre kana geçmiş kök hücreler özel bir cihaz aracılığı ile toplanır. Bu işleme “kök hücre aferezi” ya da “hasatı” adı verilir. Toplanan hematopoietik kök hücreler çoğunlukla bazı işlemlerden geçirildikten sonra uygun koşullarda dondurularak saklanır. Nakil günü eritilerek hastaya nakledilir. Allojenik nakilde ise, toplanan kök hücreler bazen işlemden geçirilmeden ve dondurulmadan hastaya nakledilir. Kök hücreler her iki koşulda da hastaya periferik kandan (damar yoluyla) nakledilir. Hematopoietik kök hücre nakli ile sağlıksız kan üreten hücreler sağlıklı olanları ile değiştirilmiş olur. Nakledilen bu hücreler de sağlıklı eritrosit, lökosit ve trombositler üretmeye başlar.

Kemik İliği Nakli Sonrası Hastanın Dikkat Etmesi Gerekenler Nelerdir?

Nakil hastaları, taburculukları sırasında bir dizi eğitimden geçirilir. Yapılan nakil tipine göre ayrıntılar değişmekle birlikte, bu eğitimler sırasında; diyet, enfeksiyonlardan korunma ve gelişebilecek bazı komplikasyonlar hakkında hastalara bilgi verilir. Hastalara evde kullanmaya devam edecekleri ilaçlar anlatılır.

Kemik İliği Nakli Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yurt İçinden ve Yurt Dışından Başvuran Hasta

Nakil adayı olan hastaların ilk başvurularında, tüm tedavi kayıtlarını, laboratuvar incelemelerini, görüntüleme inceleme raporlarını, patoloji raporlarını Kemik İliği Nakli Merkezi’ne ulaştırmaları istenmektedir. Nakil adayı olan hastaların ve verici adaylarının ayrıntılı öyküleri alınarak, fizik muayeneleri yapılmaktadır. Tetkikler sayesinde, hastalık durumu ve organ fonksiyonları analiz edilmektedir. Nakil kararı, hastane bünyesindeki Nakil Konseyi tarafından yapılan geniş kapsamlı inceleme sonucunda, kemik iliği nakli tedavisinin hastaya sağlayacağı fayda göz önüne alınıp, değerlendirilerek verilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular:

  • Kemik İliği Nakli Ne Kadar Sürer?

Hastalara kök hücre nakli öncesi “hazırlama rejimi’’ adı verilen tedavi uygulanır. Bu tedavi kemoterapi +/- radyoterapi içerir. Ortalama 1 hafta sürer. Takiben nakledilen kök hücreler dolaşımına girdikten sonra, kemik iliğine girerek yerleşir. Bu hücrelerin kan üretmesi genellikle nakilden sonra 2 ila 4 hafta içerisinde meydana gelir.

  • Kemik İliği Nakli Sonrası Neler Yaşanır, Riskleri Nelerdir?

Nakil öncesi uygulanan hazırlık rejiminin ağırlığına bağlı olarak değişik oranlarda ve şiddette bulantı, kusma, ishal, kabızlık, iştahsızlık, halsizlik ve ağız içinde yaralar gelişebilmektedir. Nakledilen kök hücreler alıcının kemik iliğine yerleşip, yeni kan hücreleri üretinceye kadar kan ve kan ürünleri ihtiyacı bulunmaktadır.

Otolog nakilde; hastanın kendisinden toplanan kök hücrelerin arasına hastalıklı kök hücrelerin de karışma olasılığı bulunduğundan, nakil sonrası hastalığın tekrarlayabilme riski bulunmaktadır.

Allojenik nakilde; alıcı ve vericinin bağışıklık sistemleri birbirine uyum sağlayamayabilir. Bu nedenle, nakledilen kök hücrelerce gelişen yeni bağışıklık sistemi alıcının organlarını yabancı gibi görüp tepki verebilmektedir. Alıcının karaciğerinde, cildinde, kemik iliğinde ve bağırsaklarında hasar oluşabilmektedir. Graft versus host olarak tanımlanan bu komplikasyon, hastaların yaklaşık yüzde 50’sinde, değişen oranlarda ve şiddette ortaya çıkabilmektedir. Bu durumda hasta tedavi edilir. Ancak ağır vakalarda organ harabiyeti ortaya çıktığı için bu kez organ yetmezliği görülebilir.

  • Kök Hücreler Vericiden Nasıl Alınır?

Çevre kanı (periferik) kök hücre bağışında, aşı uygulaması sonrasında; geçici halsizlik hissi, ateş, geçici grip benzeri belirtiler, genel vücut ve kemik ağrıları, dalak bölgesinde dolgunluk hissi görülebilmektedir. Yan etkiler genellikler ilacın son dozunun alınmasından sonraki bir kaç gün içinde sona erer. Aferez sırasında ise kişi halsizlik, ürperme, üşüme, baygınlık, dudaklarda uyuşma ve ellerde kramp hissedebilir. Kemik iliği bağışının aksine, çevre kanı kök hücresi bağışı anestezi gerektirmez.

Ancak, çevre damar yolları işlem için uygun olmayan kişilerde, geçici süre ile merkezi bir venöz kateter (boyun, göğüs ya da kasık bölgesindeki geniş damara yerleştirilen esnek bir tüp) takılması gerekebilmektedir.

  • Kemik İliği Bağışının Zararları Var Mıdır?

Kemik iliği kök hücre bağışında aşılamaya ihtiyaç duyulmamaktadır. Genellikle tek seferde yeterli sayıda kök hücre elde edilmektedir. Bu tip bağışta, çevre kanı kök hücre bağışından farklı olarak, ameliyathane şartlarında kişiyi uykuya sokan genel anestezi ya da bel altında his kaybına yol açan lokal anestezi verilir. İşlem ortalama bir saat kadar sürer. Dikiş gerektiren bir kesi oluşmaz. Verici, genellikle ertesi gün kan tetkikleri yapıldıktan sonra taburcu edilir. Kalça bölgesinde 1 hafta kadar sürebilen ağrı meydana gelebilmekte, anesteziye bağlı olarak geçici boğaz ve baş ağrısı gözlenebilmektedir. Kök hücreler devamlı olarak kendini yenileyebilme özelliğine sahip olduğu için, bağış işleminden sonra bağışçının kök hücreleri belirli bir sürede tekrar eski sayısına ulaşmaktadır.

  • Kimler Kemik İliği Bağışı Yapabilir?

18 - 55 yaş aralığında, sağlıklı, Hepatit B, Hepatit C ve Sifiliz hastalığı geçirmemiş olan, kronik hastalığı bulunmayan, kanser, HIV (AIDS) tanısı almamış kişiler, kemik iliği bağışı yapabilmektedir

Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Kemik İliği Nakli Merkezi, 2006 yılından bu yana çalışmalarını başarıyla sürdürmektedir. Merkez, uluslararası standartlardaki teknolojik altyapısı ve konusunda uzman deneyimli ekibiyle hizmet sunmaktadır. Tedavi hizmetlerine ek olarak, hastaların yaşam kalitelerinin

artırılması da amaçlanmaktadır. Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Kemik İliği Nakli Merkezi’nde, nakil dahil olmak üzere, hastaların ayaktan ve yatarak tedavileri ile ihtiyaç duyduğu tüm hizmetler bir arada sunulmaktadır. Hastaların tedavilerinin devam ettiği süreye ek olarak, yatış öncesinde ve taburculukları sonrasındaki yakın takipleri, hekimleri ve sosyal-psikolojik destek ekipleri tarafından sürdürülmektedir. Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Kemik İliği Nakli Merkezi, Avrupa Kan ve Kemik İliği Nakli Derneği (European Society for Blood and Marrow Transplantation / EBMT) üyesidir.

Gelişmiş Teknolojik Donanımlı Laboratuvarlar

Kemik İliği Nakli Merkezi bünyesindeki Aferez Ünitesi ve Kök Hücre Dondurma - İşleme Ünitesi’nde işlemler gelişmiş teknolojik cihazlarla gerçekleştirilmektedir. Akım Sitometri Laboratuvarı ve HLA Doku Grubu Laboratuvarı ile yüksek moleküler düzeyde HLA tiplendirilmesi yapılabilmektedir. Aynı zamanda Yeditepe Üniversitesi Genetik Tanı Merkezi ile işbirliği içerisinde çalışılmaktadır. Elde edilen veriler, hastanın doğru tanı almasından, tedaviyle ilgili yol haritası çizilmesine ve hastanın tedaviye vereceği yanıtın belirlenmesine kadar birçok noktada belirleyici olmaktadır.

Kemik İliği Nakli Merkezi Kök Hücre Dondurma ve Kök Hücre İşleme Ünitesi’nde otomatik dondurma ünitesi, karantina ve ana tank olmak üzere nitrojen tankları bulunmaktadır. Kök hücreler bu tanklarda 20 yıl boyunca, dokularında herhangi bir kayıp olmadan saklanabilmektedir.

Kemik İliği Nakli Polikliniği

Tedavi için merkeze gelen hastaların takipleri, kemik iliği nakli polikliniğinde gerçekleştirilmektedir.

Hastaların genel fiziki değerlendirmesi; tedavi kayıtları, görüntüleme ve patoloji raporları, laboratuvar sonuçları ışığında yapılmaktadır. Gerçekleştirilen değerlendirmeler sonrasında da nakil kararı verilmektedir. Polikliniğin, merkezin içinde konumlandırılmış olması, hastaların diğer hastalara temasını en aza indirgemekte ve zaman kaybı yaşanmamasını sağlamaktadır.

Yatan Hasta Bölümü

Nakil süreci başlayan hastaların tedavileri, uluslararası standartlara göre oluşturulmuş özel bölümde sürdürülmektedir. Enfeksiyon riskinden korunmak amacıyla, hasta odalarından koridorlara kadar tüm alanlarda hepa-filtre sistemi bulunmaktadır. Bu sayede havadaki partiküller de temizlenebilmektedir.

Yeditepe Üniversitesi Laboratuvarları’nda geliştirilen, patenti alınan ve dünyada bir ilk olan özel molekül sayesinde "sıfır hastane enfeksiyonu yayılımı" hedeflenmiştir. Her biri tek kişilik olan odalar, hastaların konforu düşünülerek tasarlanmıştır. Odalara gerekli dezenfeksiyon sağlandıktan sonra girilebilmektedir. Hastaların, tedavi süresince kendilerini rahat, güvende hissetmeleri için gerekli altyapıya sahip manzaralı odalarda, genel psikolojilerinin de desteklenmesi amaçlanmıştır. Özel tasarım yatakların her biri, ihtiyaç halinde acil müdahale ünitesine çevrilebilmektedir. Hastalar, nakil öncesi ve sonrasında olmak üzere, tedavilerinin tüm aşamalarında yakın takip altında tutulmaktadır. Taburculukları sonrasında da, sosyal destek ekipleri tarafından takipleri devam etmektedir

Hematopoietik Kök Hücre Nedir?

Hematopoietik kök hücre, kemik iliği, çevre kanı ve göbek kordon kanında bulunan, yaşam boyu kendi kendini yenileme ve farklı hücrelere dönüşebilme kapasitesine sahip hücrelerdir. Bu hücreler kırmızı kan hücrelerine (eritrosit), beyaz kan hücrelerine (lökosit) ve trombositlere dönüşebilen kan hücreleridir.

  • Kırmızı kan hücreleri (eritrosit) organlara oksijen taşır.
  • Beyaz kan hücreleri (lökosit) enfeksiyonla savaşmada görev alır.
  • Trombositler kanamanın kontrolünde görev alır.

Kemik İliği Nedir?

Kemik iliği, kan hücrelerinin oluşumunu sağlayan ve kemiklerin içinde saklı bulunan yumuşak, süngerimsi bir dokudur.

Kemik İliği Nakli Nedir?

Sağlıklı bir kemik iliği ve kan hücrelerinin varlığı, yaşam için şarttır. Bazı hastalıklar kemik iliğini etkileyerek fonksiyon görmesine engel olabilmektedir. Böyle durumlarda kemik iliği, çevre kanı ya da kordon kanı nakli doğru tedavi seçeneği olabilmektedir. Kemik iliği ve çevre kanı kaynaklı kök hücre nakilleri, genel olarak “hematopoietik kök hücre nakli” olarak tanımlanmaktadır. Bazı hastalıklar için tek tedavi seçeneği hematopoietik kök hücre naklidir. Hematopoietik nakille, sağlıksız kan üreten hücreler sağlıklı olanları ile değiştirilmektedir. Nakledilen bu hücreler de sağlıklı eritrosit, lökosit ve trombositleri üretmeye başlamaktadır.

Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi Aferez Ünitesi, Sağlık Bakanlığı bünyesinde görev yapakta olan TÜRKÖK Biriminin İstanbul Aferez Merkezi olarak da faaliyet göstermektedir. Türkiye genelindeki nakil adayı hastaların gönüllü vericilerinin tetkik, muayene ve kök hücre toplama işlemlerini yaparak ilgili nakil merkezlerine ulaşımını sağlamaktadır.

Kemik İliği Nakli Merkezi ekibinde; sorumlu hekim, yardımcı sorumlu hekim, kat hekimi, dahiliye hekimi, nakil konusunda tecrübeli hemşireler, aferez ve kök hücre laboratuvarında görevli biyologlar, aferez hemşiresi ve vaka koordinatörlüğü görevini yürüten biyolog bulunmaktadır.

Kemik İliği Nakli Türleri Nelerdir?

Otolog Nakil Nedir?

Nakil için hastanın kendi kök hücreleri kullanılmaktadır. Lenfoma ve multiple miyelom tanılı hastalarda sıkça kullanılan tedavi seçeneğidir. Tedavinin hangi aşamasında hastadan kök hücre toplanacağı önemli bir noktayı oluşturmaktadır. Nakile bağlı mortalite (yaşam kaybı) oranının düşük (< 3%) olması en önemli avantajıdır. Hastanın kendisinden toplanan kök hücrelerin arasına hastalıklı kök hücrelerin de karışma olasılığı bulunduğundan, nakil sonrası hastalık tekrarlayabilmektedir. Graft versus tümör riskinin azaltılması için de nakil sonrası hastalara sağlamlaştırıcı ve/veya idame tedaviler uygulanabilmektedir.

Allojenik Nakil Nedir?

Tipik olarak lösemi, aplastik anemi ve miyelodisplastik sendromlar gibi kemik iliği bozuklukları olan hastaları tedavi etmek için kullanılmaktadır. Bu işlemde; öncelikle hastalıklı kemik iliği, hazırlama rejimi

adı verilen kemoterapi ve / veya radyoterapi ile ortadan kaldırılır. Daha sonra sağlıklı bir vericinin kemik iliği, çevre kanı veya göbek kordon kanından toplanan kök hücreleri ile değiştirilir.

Haploidentik Nakil Nedir?

Alıcı ve verici arasında kısmi HLA (insan lökosit antijen) uyumsuzluğu olan ve 1. Derece akrabadan (kardeş, çocuk ya da anne-baba) yapılan nakile “haploidentik nakil” veya “kısmi HLA uyumsuz’’ nakil denir. Verici adayı olabilmek için en az yüzde 50 uyum yeterlidir. Bu nakil tipi ile hemen her nakil

adayı hastanın potansiyel bir vericisi bulunabilmektedir.

Sinjenik Nakil Nedir?

Allojeneik nakil ile benzerdir. Buradaki fark, vericinin hastanın özdeş (tek yumurta) ikizi olmasıdır. Tek yumurta ikizleri aynı genlere sahip olduklarından, aynı HLA dizileri vardır. Nadir bir nakil tipidir. “graft versus host” ve “graft versus tümör” etkisi yoktur. Malign (kötü huylu) hastalıklardan çok, benign (iyi

huylu) hastalıkların tedavisinde tercih edilmektedir

Kemik İliği Nakli İle Hangi Hastalıklar Tedavi

Edilebilir?

Otolog nakil hastalıklar yapılabilen

Kanserler

  • Multiple Miyelom
  • Plazma Hücreli Lösemi
  • Hodgkin-dışı Lenfoma
  • Hodgkin Lenfoma
  • Akut Miyeloid Lösemi
  • Nöroblastoma
  • Germ Hücreli Tümörler
  • Over (Yumurtalık) Kanseri

Diğer Hastalıklar

  • Otoimmün Hastalıklar
  • Primer Amiloidoz

Allojenik hastalıklar yapılabilen

Kanserler

  • Akut Miyeloid Lösemi
  • Akut Lenfoblastik Lösemi
  • Kronik Miyeloid Lösemi
  • Miyeloproliferatif Hastalıklar
  • Hodgkin-dışı Lenfoma
  • Hodgkin Lenfoma
  • Multiple Miyelom
  • Plazma Hücreli Lösemi
  • Kronik Lenfositik Lösemi

Diğer Hastalıklar

  • Aplastik Anemi
  • Talasemi Majör
  • Orak Hücreli Anemi
  • Paroksismal Noktürnal Hemoglobinüri
  • Fanconi Anemisi
  • Ciddi Kombine İmmün Yetmezlik

Erişkin Kemik İliği Nakli Vaka Koordinatörü: Sinem Serin 0533 601 03 41 / 0216 578 53 72

Erişkin Hematoloji Koordinasyon Asistanı: Saadet Bozyıl 0216 578 54 68

Nöbetçi Hekim: 0216 578 53 97

Nöbetçi Hemşire: 0216 578 53 56

Kemik İliği Nakli Nasıl Yapılır?

Otolog nakilde hastalara, allojenik nakilde ise vericilere bazı ilaçlar (büyüme faktörleri gibi) verilir. Bu sayede kemik iliğinde bulunan kök hücreler çevre kana yönlendirilir. Takiben, çevre kana geçmiş kök hücreler özel bir cihaz aracılığı ile toplanır. Bu işleme “kök hücre aferezi” ya da “hasatı” adı verilir. Toplanan hematopoietik kök hücreler çoğunlukla bazı işlemlerden geçirildikten sonra uygun koşullarda dondurularak saklanır. Nakil günü eritilerek hastaya nakledilir. Allojenik nakilde ise, toplanan kök hücreler bazen işlemden geçirilmeden ve dondurulmadan hastaya nakledilir. Kök hücreler her iki koşulda da hastaya periferik kandan (damar yoluyla) nakledilir. Hematopoietik kök hücre nakli ile sağlıksız kan üreten hücreler sağlıklı olanları ile değiştirilmiş olur. Nakledilen bu hücreler de sağlıklı eritrosit, lökosit ve trombositler üretmeye başlar.

Kemik İliği Nakli Sonrası Hastanın Dikkat Etmesi Gerekenler Nelerdir?

Nakil hastaları, taburculukları sırasında bir dizi eğitimden geçirilir. Yapılan nakil tipine göre ayrıntılar değişmekle birlikte, bu eğitimler sırasında; diyet, enfeksiyonlardan korunma ve gelişebilecek bazı komplikasyonlar hakkında hastalara bilgi verilir. Hastalara evde kullanmaya devam edecekleri ilaçlar anlatılır.

Kemik İliği Nakli Başvurusu Nasıl Yapılır?

Yurt İçinden ve Yurt Dışından Başvuran Hasta

Nakil adayı olan hastaların ilk başvurularında, tüm tedavi kayıtlarını, laboratuvar incelemelerini, görüntüleme inceleme raporlarını, patoloji raporlarını Kemik İliği Nakli Merkezi’ne ulaştırmaları istenmektedir. Nakil adayı olan hastaların ve verici adaylarının ayrıntılı öyküleri alınarak, fizik muayeneleri yapılmaktadır. Tetkikler sayesinde, hastalık durumu ve organ fonksiyonları analiz edilmektedir. Nakil kararı, hastane bünyesindeki Nakil Konseyi tarafından yapılan geniş kapsamlı inceleme sonucunda, kemik iliği nakli tedavisinin hastaya sağlayacağı fayda göz önüne alınıp, değerlendirilerek verilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular:

  • Kemik İliği Nakli Ne Kadar Sürer?

Hastalara kök hücre nakli öncesi “hazırlama rejimi’’ adı verilen tedavi uygulanır. Bu tedavi kemoterapi +/- radyoterapi içerir. Ortalama 1 hafta sürer. Takiben nakledilen kök hücreler dolaşımına girdikten sonra, kemik iliğine girerek yerleşir. Bu hücrelerin kan üretmesi genellikle nakilden sonra 2 ila 4 hafta içerisinde meydana gelir.

  • Kemik İliği Nakli Sonrası Neler Yaşanır, Riskleri Nelerdir?

Nakil öncesi uygulanan hazırlık rejiminin ağırlığına bağlı olarak değişik oranlarda ve şiddette bulantı, kusma, ishal, kabızlık, iştahsızlık, halsizlik ve ağız içinde yaralar gelişebilmektedir. Nakledilen kök hücreler alıcının kemik iliğine yerleşip, yeni kan hücreleri üretinceye kadar kan ve kan ürünleri ihtiyacı bulunmaktadır.

Otolog nakilde; hastanın kendisinden toplanan kök hücrelerin arasına hastalıklı kök hücrelerin de karışma olasılığı bulunduğundan, nakil sonrası hastalığın tekrarlayabilme riski bulunmaktadır.

Allojenik nakilde; alıcı ve vericinin bağışıklık sistemleri birbirine uyum sağlayamayabilir. Bu nedenle, nakledilen kök hücrelerce gelişen yeni bağışıklık sistemi alıcının organlarını yabancı gibi görüp tepki verebilmektedir. Alıcının karaciğerinde, cildinde, kemik iliğinde ve bağırsaklarında hasar oluşabilmektedir. Graft versus host olarak tanımlanan bu komplikasyon, hastaların yaklaşık yüzde 50’sinde, değişen oranlarda ve şiddette ortaya çıkabilmektedir. Bu durumda hasta tedavi edilir. Ancak ağır vakalarda organ harabiyeti ortaya çıktığı için bu kez organ yetmezliği görülebilir.

  • Kök Hücreler Vericiden Nasıl Alınır?

Çevre kanı (periferik) kök hücre bağışında, aşı uygulaması sonrasında; geçici halsizlik hissi, ateş, geçici grip benzeri belirtiler, genel vücut ve kemik ağrıları, dalak bölgesinde dolgunluk hissi görülebilmektedir. Yan etkiler genellikler ilacın son dozunun alınmasından sonraki bir kaç gün içinde sona erer. Aferez sırasında ise kişi halsizlik, ürperme, üşüme, baygınlık, dudaklarda uyuşma ve ellerde kramp hissedebilir. Kemik iliği bağışının aksine, çevre kanı kök hücresi bağışı anestezi gerektirmez.

Ancak, çevre damar yolları işlem için uygun olmayan kişilerde, geçici süre ile merkezi bir venöz kateter (boyun, göğüs ya da kasık bölgesindeki geniş damara yerleştirilen esnek bir tüp) takılması gerekebilmektedir.

  • Kemik İliği Bağışının Zararları Var Mıdır?

Kemik iliği kök hücre bağışında aşılamaya ihtiyaç duyulmamaktadır. Genellikle tek seferde yeterli sayıda kök hücre elde edilmektedir. Bu tip bağışta, çevre kanı kök hücre bağışından farklı olarak, ameliyathane şartlarında kişiyi uykuya sokan genel anestezi ya da bel altında his kaybına yol açan lokal anestezi verilir. İşlem ortalama bir saat kadar sürer. Dikiş gerektiren bir kesi oluşmaz. Verici, genellikle ertesi gün kan tetkikleri yapıldıktan sonra taburcu edilir. Kalça bölgesinde 1 hafta kadar sürebilen ağrı meydana gelebilmekte, anesteziye bağlı olarak geçici boğaz ve baş ağrısı gözlenebilmektedir. Kök hücreler devamlı olarak kendini yenileyebilme özelliğine sahip olduğu için, bağış işleminden sonra bağışçının kök hücreleri belirli bir sürede tekrar eski sayısına ulaşmaktadır.

  • Kimler Kemik İliği Bağışı Yapabilir?

18 - 55 yaş aralığında, sağlıklı, Hepatit B, Hepatit C ve Sifiliz hastalığı geçirmemiş olan, kronik hastalığı bulunmayan, kanser, HIV (AIDS) tanısı almamış kişiler, kemik iliği bağışı yapabilmektedir