Ozon Terapi



Ozon Nasıl Oluşur?

Atmosferde stratosfer tabakası içerisinde bulunan ozon, ultraviyole radyasyonunun etkisiyle bir taraftan oluşurken, diğer yandan da yok edilmektedir. Bu işlem ultraviyole radyasyonun değişik frekanslarında meydana gelir.

Ozonun stratosferdeki varlığı güneşten gelen ultraviyole B ve C ışınlarını engellediği için hayati iken, yaşadığımız hava katmanı olan troposferde bulunması solunum yolları için çok tehlikelidir ve hava kirliliği olarak kabul edilir.

Ozon Terapi ise; Tıbbi Ozon gazı (%3-5 O3 - %95 O2) gazı kullanarak bazı hastalıkların tedavi edilmesidir.

 

Tıbbi Ozonun Elde Edilmesi

O3 gazı; ‘Tıbbi Ozon Jeneratörü’ adlı cihazlar da, belli bir akım hızı ve %99.9 - 100 saf tıbbi oksijenin yüksek elektriksel voltaja tabi tutulan ortamda elde edilir. Ozon üretiminde normal hava kullanıldığı takdirde içindeki yüksek azot oranı nedeniyle toksik N2O2 (nitrojen dioksit) ortaya çıkar, bu nedenle önerilmez.

 

Medikal Ozon Jeneratörleri

Jeneratörden çıkan bu gazın sadece %3 ile %5’i ozon’dan oluşmaktadır, geriye kalan kısmı oksijenden ibarettir.

O3 Unstabil, kararsız molekül

O3 kararsız molekül olduğu için kimyasal tepkimelere daha kolay girmektedir. Biyolojik cevap oluşturmada daha etkindir. O3, etkileri nedeniyle aktif- süperoksijen olarak adlandırılır.

 

Ozonu Çözebileceğimiz Tıbbi Amaçlı Sıvılar

O3, sıvılarda diğer gazlar gibi Henry Kanununa göre çözünür.

Çözünmesi şunlara bağlıdır;

  • Plazma (Venöz-Arteriyel)
  • Serum fizyolojik (%9 NaCl)
  • Su
  • Bitkisel yağ (ideali zeytinyağı) (Viebahn,1999)

 

Oksijen Yerine Neden Ozon ?

Oksijen, O3’a göre daha kararlı bir elementtir. O3’un, biyolojik sıvılarda oksijene göre çözünürlüğü 10 kat daha fazladır. Bu nedenle emboli riski oksijene göre daha azdır. O3 için en ideal çözücülerden birisi oksijendir. 3



Ozonoid Oluşumu

O3,  unstabilitesi  nedeniyle,  saniyeler  içinde  O3   molekülleri birbirleri yada diğer atom-moleküller ile reaksiyona girerek daha stabil olan O2 ve OX (Ozonoid)  moleküllerine dönüşür. O3, vücuda veya herhangi bir ortama uygulandığı andan itibaren artık gaz halinde değildir. Yani vücutta artık ozon gazı yoktur. 4,5 OX (Ozo- noid) molekülleri ise ROS ve LOPs’lara dönüşür. 6,7, 8, 9



Serbest Radikal Teorisi

Serbest Radikaller (SR), çeşitli patolojik süreçlerin ge- rek başlatıcısı, gerek ara basamaklarda işe karışabilen, gerekse sonucunda ortaya çıkabilen reaktif maddeler- dir. Bunlar, organizmada aerobik solunum sırasında mitokondride ve fagositlerde solunum patlaması gibi çeşitli fizyolojik durumlarda da oluşabilmektedir. 10

 

Oksidasyon Etkisi

O3,  tüm  organik-inorganik  bileşiklerle  oksidasyon reaksiyonuna girer. Lipitlerle (hücre membranındaki, aterosklerotik plak, vs) reaksiyona girer ve hücre zarını parçalar, mikroorganizmalar üzerinde (Herpes, HCV, HIV, Gr.Pozitif bakteriler vs) antimikrobik- dezenfeksiyon (klordan 3125 defa daha güçlü bir dezenfektandır) etkisi göstermektedir. Ayrıca, tümör hücresi üzerinde anti-tümöral etki gösterir. Toksinleri okside ederek nötralize edebilir.11,12 Bocci, ozon tedavisini bazı fizyolojik ve biyokimyasal tepkimeler nedeniyle “Tedavi Edici Şok - Akut Oksidatif Stress” olarak isimlendirmektedir. Ozon terapinin aslının vücuda verilen “kontrollü oksidatif stres” olduğunu söyleyebiliriz. 13

Tümör hücreleri “aneorobik metabolizma” ya sahiptirler. O3 gazı direkt kullanıldığında malign hücrelerin dış lipit tabakasını okside ederek lizis yapar. Tümör hücreleri, primitif yaşam formuna sahip olduklarından, oksidasyona karşı kendilerini koruyabilecek mekanizmaları antioksidan sistemleri (AOS) geliştirememişlerdir. O3 terapi, kanser de klasik tedavilerle birlikte kullanılabilir.



Son 20 yıldır, insan tümörlerinde “hipoksik hücreler”in varlığı indirekt olarak kanıtlanmıştır. Deneysel hayvan tümörlerinde “doku hipoksisi nedeniyle tedaviye - radyasyona - dirençli hücrelerin varlığı bilinmekte ve radyoterapi de aneminin önemli kötü prognostik faktörlerden olduğu bilinmektedir. Tümörün radyasyona olan yanıtının değerlendirilmesinde arteriyel oksijen içeriği ile hemoglobin düzeylerinin önemli bir prognostik faktör olduğunu, tümör doku- sunda büyüme gecikmesiyle doğru orantılı olduğu gösterilmiştir.14 O3, doku oksijenizasyonunu ve do- kulardaki SR nötralizasyonunu arttırarak radyokemobiyolojik duyarlaştırıcı etkilerini arttırır. Tümörün kemoterapiye (KT) olan yanıtların da hipoksik hüc- relerin olumsuz katkıda bulunduğu gösterilmiştir. O3 terapi, kanser tedavisindeki yan etkileri azaltır; O3 terapi, lökosit sayısını arttırır. (kemoterapi ve radyoterapiye bağlı kemik iliği baskılanması semptomlarını azaltır). O3 terapi, Radyokemoterapiye bağlı fibrozisi, vasküler değişiklikleri ve polinöropatileri önler, AOS’i aktive ederek kemoterapi ve radyoterapi’nin SR ve oksidatif stres etkisini azaltır. O3 terapi, enerji üretimini artırıp, performans-genel durumu iyleştirir. O3 gazı, direkt tümör üzerine uygulandığında hücre zarının oksidasyon etkisi ile parçalanmasını sağlar. O3 terapi, hipoksiyi ortadan kaldırarak; Tümör Anjiyogenezi üzerine inhibitör etki gösterir. Ayrıca, O3 terapi immün sistem aktivasyonu yapar.


Biyolojik Etki Modeli Olarak Major Otohemoterapi (MAHT)

MAHT esnasında O3 plazmada hızla çözünür. O3’nun bir kısmı plazmada bulunan antioksidanlar tarafından miktarları azaltılır. Bu sıra da ROS‘da oluşur. ROS’ların yarı ömrü saniyeler kadar kısadır. Daha kan hastaya geri transfüzyondan önce bunlar yok olup, yerlerini hücre membranlarının oksidasyonu ile oluşan H2O2 gibi oksitleyici olan LOPs ürünlerine bırakırlar. 15,16

 

Enzimatik-Noenzimatik Antioksidasyon Sistem

  • Non enzimatik AOS: Ürik asit, askorbik asit, pro- tein (özellikle albumin), protein olmayan tiyoller, vitamin E ve bilirubindir.

  • Enzimatik AOS: Süperoksit dismutaz (SOD), ka- talaz (CAT) ile glutatyon peroksidaz (GPx) glutatyon transferaz (GST), glutatyon (GSH) ve glutatyon redüktazdan (GR). 17

 

Oksidasyon-Dezenfektan Etki

Ozon, güçlü bir oksidasyon oluşturma yeteneğine sahiptir. Bu nedenle, yüksek konsantrasyonlu O3 gazı  LOKAL-EKSTERNAL kullanımında OKSİDASYON ile BAKTERİSİDAL,  VİRİSİDAL  ve  FUNGİSİDAL  etkilidir.

Çok hücreli organizmaların hücrelerinin AOS’leri olduğundan, O3 dokular üzerinde hasar verici ve irrite edici bir etki oluşturmaz. Her ne kadar ozon dezenfektan etkisi yüksek bir ajan olsa da ozonun invivo böyle bir etkisi yoktur. 18



Dozu Etkileyen Faktörler

  • Sistemik (Major Otohemoterapi, rektal, insüflasyon )
  • Loko-Sistemik (Major ve Minor kan uygulaması)
  • Lokal (Krem, solüsyon, torbalama, sauna vs gibi)
  • Kombine Yöntemler (Yukardaki yöntemler birlikte kullanılır)

 

MAHT

Terapötik Dozlar:

  • 1-80 mic/ml
  • 5 mic/ml ile başlayıp, 30-40 mic/ml’ye çık.

 

AVRUPA EKOLÜ (MAHT)

  • Düşük Doz : 1-20/30 Gama
  • Orta Doz : 20/30-40/50 Gama
  • Yüksek Doz : 40/50 Gama ve üstü

 

MAHT – Serum Fizyolojik (SF) Kıyaslaması

Kan;

  • Antioksidan sisteme sahiptir.
  • Heterojen bir sıvıdır.
  • Daha az hacimde gaz ile karıştırılmaktadır.

 

Ozonize SF;

  • Antioksidan sisteme sahip değildir.
  • Yüksek oranda peroksit oluşur.
  • Homojen bir sıvıdır.
  • Ozonun infüze edilecek sıvıyla daha uzun süre teması söz

 

Antioksidan Sistem Dozu

  • Aktivasyon Dozu: 1-30 g/ml
  • Regülasyon Dozu: 30-50 g/ml
  • Supresyon Dozu: 50-100 g/ml

 

Ozon-Doz-Sıklık İlişkisi

Normalde haftada 2 kez ozon tedavisi uygulanır. Ancak her gün, hatta günde 3 kez yapıldığı ve bir sorun olmadığı da bildirilmiştir. Özellikle yaşlı ve durumu iyi olmayan hastalarda ozonlanacak kan hacimi 300 mL üzerine çıkmamalıdır. 19


Prof.
Dr. İlhan ÖZTEKİN

Yeditepe Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi
Anestezi ve Reanimasyon Anabilim Dalı / Algoloji Bölümü


KAYNAKLAR

  1. Rowland Stratospheric ozone depletion. Phil Trans R Soc B. 2006;361:769-790.
  2. Bocci Scientific and medical aspects of ozone therapy. State of the art. Arch Med Res. 2006; 37(4): 425-35.
  3. Bocci Scientific and medical aspects of ozone therapy. state of the art. Archives of Medical Research. 2006;37:425–435.
  4. Pryor WA, Squadrito GL, Friedman The cascade mechanism to explain ozone toxicity: the role of lipid ozonation products. Free Radic Biol Med. 1995;19(6):935- 41.
  5. Di Paolo N, Gaggiotti E, Galli Extracorporeal blood oxygenation and ozonation: clinical and biological implications of ozone therapy. Redox Rep. 2005;10(3):121- 30.
  6. Mustafa Biochemical basis of ozone toxicity. Free Radical Biol Med. 1990;9:245-265.
  7. Esterbauer H, Schaur RJ, Zollner Chemistry and biochemistry of 4-hydroxynonenal, malonaldehyde and related aldehydes. Free Radical Biol Med. 1991;11:81-128..
  8. Hamilton RF, Eschenbacher WL, Szweda L, Holian A. Potential involvement of 4-hydroxynonenal in the response of human lung cells to ozone. Am J 1998;274,:L8–L16.
  9. Schaur Basic aspects of the biochemical reactivity of 4-hydroxynonenal. 2003;24:149-159.
  10. (Trachootham D, Lu W, Ogasawara MA, Nilsa RD, Huang P. Redox regulation of cell survival. Antioxid Redox Signal. 2008;10(8):1343-74.).
  11. Jacqueline Kirk-Othmer encyclopedia of chemical tecnology. John Wiley & Sons, 3rd ed. 1981.
  12. Bocci Ozone as Janus: this controversial gas can be either toxic or medically useful. Mediators Inflamm. 2004;13(1):3-11.
  13. Bocci Tropospheric ozone toxicity vs. usefulness of ozone therapy. Arch Med Res. 2007;38(2): 265-67.
  14. Caplin Ve ark-1986,Fyles AW. Ve ark-1998, Shintai S. Ve ark 2001.
  15. Di Paolo N, Gaggiotti E, Galli Extracorporeal blood oxygenation and ozonation: clinical and biological implications of ozone therapy. Redox Rep. 2005;10(3):121- 30.
  16. Bocci Is it true that ozone is always toxic? The end of a dogma. Toxicology and Applied Pharmacology. 2006;216:493-504.
  17. Di Paolo N, Gaggiotti E, Galli Extracorporeal blood oxygenation and ozonation: clinical and biological implications of ozone therapy. Redox Rep. 2005;10(3):121- 30.
  18. Kim ve , 2009; Madej ve ark., 2007; Nogales ve ark., 2008; Stübinger ve ark., 2006.
  19. Bocci Scientific and medical aspects of ozone therapy. State of the art. Arch Med Res. 2006; 37(4): 425-35

 

 

Yayın Tarihi : 28/10/2019
/**/