Tiroid Hastalıkları

Tiroid Bezi Nasıl Çalışır?

Tiroid bezi besinlerle vücuda alınan iyotu alarak tirozin proteini ile birleştirir ve tiroid hormonlarına çevirir: T3 ve T4. T3 ve T4 kana salınarak metabolizmayı kontrol etmek üzere tüm hücrelere gönderilir. Tiroid bezinde üretilen hormonların yüzde 80'i T4, yüzde 20'si T3'tür. Buna karşılık T3, T4'ün 4 katı gücündedir. Tiroid bezi hipofiz bezinin kontrolü altındadır. Kandaki tiroid hormon düzeyleri düşünce hipofiz bezi TSH hormonunu üreterek kana salar ve tiroid bezini daha fazla hormon salgılaması için uyarır. Hipofiz bezi de hipotalamusun kontrolü altındadır. TSH salgısı TRH hormonu tarafından kontrol edilir.

 

Sık Görülen Tiroid Problemleri Nelerdir?

Guatr: Tiroid bezinin belirgin büyümesidir. Dışarıdan görülebilecek kadar boyuta ulaşabilir. Genellikle hormonal bozukluk yaratmaz ve kanser riski taşımaz. Çoğunlukla soluk veya yemek borusuna baskı yaptığından ameliyatla alınması gerekir.

Tiroid kanseri: Toplumda nadir görülür. Dört tipi vardır. Genellikle belirti vermez fakat ses kısıklığı, yutma güçlüğü, göğüs ağrısı veya boyunda kitle gibi belirtiler görülebilir. Tam tedavi şansı yüksektir.

Tiroid nodülleri: Tiroid bezi içerisindeki normal dışı kitlesel büyümedir. Çoğu iyi huyludur. Sadece yüzde 5'i kanser riski taşır. Tiroid hormon eksikliği veya fazlalığına neden olabilir. Çoğunda tedavi gerekmez.

Hipertiroidizm: Tiroid bezinin fazla çalışmasını ifade eder. Metabolizma artışına bağlı olarak sıcaklık hissi, kilo kaybı, çarpıntı, ellerde titreme gibi şikayetlere yol açar. Değişik nedenlerden kaynaklanabilir. Çoğunlukla tedaviye iyi cevap verir.

Hipotiroidizm: Tiroid hormon üretiminin azalması durumudur. Genellikle hastalık başladıktan yıllar sonra tanı konur. Değişik durumlardan kaynaklanabilir. Tedavisinde tiroksin hormonu kullanılır. Genellikle kalıcı bir hastalıktır.

Tiroidit: Tiroid bezinin mikrobik olmayan iltihaplanmasını ifade eder. Ateş ve boyun ağrısı gibi şikayetlerin yanında hipo ve hipertiroidizm oluşturabilir. Değişik nedenleri vardır.

 

Tiroid Hastalıklarına İşaret Edebilecek Belirtiler

  • Vücut ısısında dönemsel olarak artıp azalma

Hipertiroidizm, normal vücut süreçlerinizi hızlandırarak daha yüksek metabolik hız sağlar, bu durum da enerjinin daha hızlı yakılmasına ve vücut ısısının artmasına neden olabilir. Hipertiroidizmi olan kişiler aşırı terleyebilirler. Diğer yandan hipotiroidizm vücudunuzun metabolizma hızını yavaşlattığından vücut ısısı düşebileceği için üşümeye neden olabilir.

  • Vücut derisinin incelmesi ve pürüzlü bir görünüm alması

Tiroidler cildin deri dökme hızını da kontrol eder. Özellikle hormon aktivitesi yüksek olan tiroid hastalarında cilt biraz daha hızlı dökülür, sık sık pürüzsüz hale gelir. Ancak ince bir cilde neden olur. Hipertiroidizmden kaynaklanabilecek diğer cilt sorunları, cildi nemli veya sıcak hissetmek, yüz ve ellerin kızarıklığındaki artıştır. Düşük aktif tiroid, cilt hücresi üretim hızını yavaşlatarak cildi daha

pürüzlü hale getirir. Hipotiroidizm hastalarında cildi soğuk ve solgun hissetme, uzun süre iyileşmeyen yaralar ve karotenemiden kaynaklanan deriye turuncu-sarı bir renk tonu görülebilir.

  • Enerjisizlik ve yorgunluk hali

Hipertiroidizm ve hipotiroidizmin vücudun enerjisini harcama biçimleri tamamen farklıdır, ancak her ikisi de insan vücudunu ciddi biçimde sarsabilir. Düşük aktif tiroid hastaları hemen hemen hiç bir şey yapmak istemez. Bununla birlikte, aşırı aktif tiroid, metabolizma hızın zaman zaman çok yükselttiği için ciddi enerji çökmeleri ile sonuçlanabilir. Hipertiroidizm, kalp atış hızını büyük oranda artırdığı için çabuk yorulmaya neden olur.

  • Duygu durum değişiklikleri

Aşırı aktif bir tiroid duygular üzerinde değişiklikler yapabilir. Hipertiroidizm, anksiyete, aşırı duygusallık hatta psikoz ile bağlantılı olabilir. Bununla birlikte, hipotiroidizm, depresyon duyguları ile ilişkilidir ve kişiyi sosyal yaşamdan uzaklaştırabilir. Bazı kişilerde unutkanlıkla da yaşanabilir. Dolayısıyla nedensiz yaşanacak duygu durum değişikliklerini dikkate almak gerekir.

  • Aşırı kilo artışı veya kilo alamama

Hipertiroidizm kilo kaybıyla ilgiliyken, aynı zamanda iştahın da artmasına neden olabilir. Bu nedenle hızlı bir metabolizmaya sahip olan kişilerde bile kilo artışı görülebilir. Aynı şekilde iştah azalması ile bağlantılı olan hipotiroidizmde de, metabolizma yavaşlamasına karşın yemek yeme isteğininazalmasıyla birlikte kilo kaybı ortaya çıkar. Dolayısıyla kilo kontrolünde yaşanabilecek tüm değişiklerde tiroidten şüphe duymak gerekir.

 

 

Yayın Tarihi : 01/10/2019