Şişmanlık



İdeal vücut tartısına göre sahip olduğunuz ağırlık fazlalığıdır. Yanlış beslenme, vücut enerji dengesinin bozulması dışında, genetik, hormonal, psikolojik ve besin alerjilerinden kaynaklanan nedenleri olabilir.

İdeal Vücut Tartısı: Lorentz - Vandervael Formülü

Kadın: 50 kg + (boy cm - 150) x 0,6

Erkek: 50 kg + (boy cm - 150) x 0,7 ile hesaplanır.

Besin alerjilerinden kaynaklanan obezite iMMOPRO300 TESTi ile saptanabilmektedir.


Şişmanlığı Belirleyen Kriterler 

En yaygın ölçüm vücut kitle endeksidir. ( VKİ - Body Mass Index )

VKİ değerleri kg / m2 olarak hesaplanır.

Örneğin: 85 kg, 1.75 cm boyunda bir bayan için VKİ: 27,7'dir.

  • 5 kg / m2 altındakiler - Zayıf
  • 5-24.9 kg / m2 arasındakiler - Normal Kilolu
  • 25,0-29.9 kg / m2 arasındakiler - Hafif Şişman
  • 30,0-34.9 kg / m2 arasındakiler - Orta Şişman
  • 0-39.9 kg / m2 arasındakiler - Ağır Şişman
  • 0 kg/m2 uzerinde olanlar - Morbid Şişman

olarak adlandırılır.

  • Bel Çevresi Ölçümü

Bel çevresi kalınlığı; Erkek : 94 - 102 cm arasında olmalı / Kadın: 80 - 88 cm arasında olmalı

  • Bel Kalça Oranı

Bel / Kalça oranının 0.7' den az olması normal sayılır. Kadında 0.8 üzeri, erkekte 1.0 üzeri şişmanlık göstergesidir.

  • Deri Kıvrım Kalınlığı

Triseps veya subskapula DKK da tek başına veya birlikte kullanılabilir. 

Kadın: 300 mm'den fazlası / Erkek: 20 mm'den fazlası şişmanlığı tanımlar.


Vücut Yağ Dağılımı

Vücudumuzda depo olan yağ; adipoz dokuyu oluşturan trigliseritlerdir.

Yetişkin kadının beden ağırlığının %20 ile %27 arasında, yetişkin erkeğin beden ağırlığının % 12 ile 15 arasında adipoz dokudur. Adipoz dokunun vucuttaki dağılımı erkek ve kadında değişiklik gösterir.

Android Tip: Yağın bedenin üst tarafında (elma biçimi) toplanmasıdır.

Jenoid Tip: Yağın bedenin alt tarafinda (armut biçimi) toplanmasıdır. Armut biçimi kadında daha sıklıkla görülür.

Alınan Enerji = Harcanan Enerji dengesi bozulduğunda alınan enerjinin fazlası yağ dokusunda artışa neden olur. Yağ hücrelerine yeni lipitler eklenir (hipertrofi) veya yeni yağ hücreleri sentezlenir, hücre sayısı artar (hiperplazi). Böylece ağırlık artışı meydana gelir.

Hiperplazi: Çocuk ve yetişkinde büyüme sürecinin bir kısmıdır. 

Hipertrofi: Yetişkinlikte ağırlık kazanımı genellikle hücre genişlemesi şeklinde olur.

Hiperplazik şişmanlıkta ağırlık kaybı zor olur ve verilen kilolar hızla geri alınabilir. Yaşa bağlı olarak bazal metabolizma hızı azalacağından özellikle menopoz döneminde şişmanlık bir sağlık sorunu olarak ortaya çıkmaktadır. Menopoz döneminde VKi'nin %25'ten %27'ye kayması osteoporoz riski açısından; yağ hücrelerinden depolanmış olan ostrojen nedeniyle olumlu bir etki gösterir. Bu nedenle şişmanlığın balık etinde olmakla karıştırılmaması gerekmemektedir.


Şişmanlığın Neden Olduğu Hastalıklar 

Kalp - Damar Hastalıklan: ABD'de yapılan bir çalışmada yüz binden fazla kadın on altı yıl boyunca izlenmiş olup VKi 29 kg/m2'den fazla olan kadınlarda kardiyovasküler hastalıktan ölüm, VKi  21 kg / m2'den az olanlara göre dört kat fazla saptanmıştır.

 

Yüksek Kan Basıncı: Kan basıncının 140/90 mm/Hg'dan yüksek olduğu hipertansiyon serebrovasküler hastalıklar için önemli bir risk kaynağıdır. Her bir kiloluk düşüş, kan basıncını 2 mm/Hg aşağıya düşürür.

 

Şeker Hastalığı: Diyabet sıklığı şişman kadınlarda zayıf olanlara nazaran orta yaşlardan itibaren %30 fazladır. Türkiye'de her yüz kişiden ikisi şeker hastasıdır.

 

Kanser: Kanserin değişik çeşitlerinin şişmanlıkla ilgili olduğu saptanmıştır. Menopoz sonrası dönemde meme kanseri, over kanseri bunlardandır. Unutulmamalıdır ki; kanser hücreleri yağ hücresinden beslenir. Az sıvı tuketimi aynca mesane, prostat ve testis kanser riskini artırır.

 

Reflü: Mide ile yemek borusu arasındaki kaslardan oluşan kapakçığın gevşemesinin önemli nedenlerinden biri de şişmanlıktır.

 

Safra Kesesi Taşı: 20-60 yaşlar arasında kadınlarda safra taşı görülme sıklığı, erkeklere nazaran üç kat fazladır. Yaş, şişmanlık, sık doğum safra taşı görülme sıklığını artırır.

 

Böbrek Taşı: Sıvı alımı yetersizliği ve yanlış beslenmeden kaynaklanan şişmanlık, böbrek taşı oluşmasının nedenlerinden biridir.

 

Gut: Vücuda alınan fazla proteinli gıdaların son atık ürünü olan ürik asit maddesinin vücutta fazla birikip, eklem boşluklarına girişi sonucu  eklemlerde oluşan iltihabi bir hastalıktır. 

 

Kısırlık: Hormonel şişmanlık söz konusu olduğunda hem erkekte hem de kadında kısırlık nedeni olabilir.

Depresyon: Özellikle menopoz döneminde kilo alımı ile birlikte depresyona sıklıkla rastlanır. Bu dönemde yapılacak bir beslenme eğitimi sıkıntıların oluşumunu engelleyebilir.

 

Bel-Boyun Fıtığı: Yanlış beslenmenin tetiklediği osteoporoz omur fıtığı nedeni olabilir.

 

Astım: Obezite ile birlikte akciğer kapasitesi daraldığından nefes alıp verme, merdiven çıkma zorlaşır. Alerjiye karşı meyil artar.


Şişmanlıktan Korunma Yolları

Beslenme anne karnında başlayan fizyolojik, psikolojk ve sosyolojik bir olgudur. Anne karnındaki dönemden itibaren yeterli ve dengeli beslenme önemlidir. Bu nedenle hamilelerin gebelik beslenmesi konusunda eğitim almalan gerekir.

  • Yaşımıza uygun olan boy - kilo ölçümünü ve vücut yağ oranını bilmek,
  • Hormonların doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmek,
  • Meditasyon, yoga gibi stresle baş etme tekniklerini ögrenmek,
  • Fiziksel aktiviteyi artırrmak,
  • Öğü atlamamak,
  • Ara öğünleri önemsemek,
  • Bir besin alerjisi olup olmadığını test ettirmek,
  • Genetik yapıyı bilmek,
  • Doğru zamanda, doğru miktarda, doğru besinleri vücudumuza almak, bunun için bir diyetisyenle işbirligi yapmak ve beslenme alışkanlıkları yeniden yapılandırmak,
  • Uyku saatlerine özen göstermek,
  • Boşaltım sisteminin iyi çalışmasını sağlamak.

 

 

Yayın Tarihi : 22/10/2019
/**/